Solaklık Ne Hastalık Ne Üstünlük: Uzmanlar Yanlış Bilinenleri Açıkladı!
Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, Türkiye Ajansı'na solaklık ve beyin işlevleri arasındaki ilişkiye dair ezber bozan açıklamalarda bulundu. Toplumda, "solakların sağ beyni daha aktif çalıştığı için daha yaratıcı olurlar" şeklinde yaygın bir algı bulunduğunu belirten Alp, güncel bilimsel verilerin zekâ veya özgün düşünme becerisinin yalnızca kullanılan el ile açıklanamayacağını söyledi.
"Solaklık Bir Düzeltme Sebebi Değil"
Solaklığın genetik ve anne karnındaki gelişimsel süreçlerin etkisiyle şekillenen doğal bir özellik olduğunu ifade eden Alp, "Tek başına solaklıktan sorumlu tek bir gen yok; pek çok genin ve gelişimsel faktörün küçük etkileri rol oynuyor. Solaklık kesinlikle bir hastalık ya da düzeltilmesi gereken bir durum değil, beynin doğal çeşitliliğinin bir parçasıdır" dedi.
İnsan beyni, karmaşık zihinsel süreçleri her iki yarım kürenin koordineli çalışmasıyla yürütür. Bu nedenle yalnızca el tercihine bakarak bilişsel bir üstünlük ya da zihinsel performans değerlendirmesi yapmak doğru değildir.
Beyin Yapısındaki Farklılıklar Ne Anlama Geliyor?
Sağ elini kullanan kişilerin büyük çoğunluğunda dil işlevlerinin beynin sol yarım küresinde baskın olduğunu aktaran Alp, solak bireylerde ise durumun biraz daha farklı seyredebileceğini belirtti. Solaklarda dil işlevlerinin sağ yarım küreye veya her iki yarım küreye daha dengeli dağılmasının daha sık görüldüğünü dile getiren uzman, buna rağmen hafıza, dikkat ve mekânsal algı gibi alanlarda tek başına el tercihine dayanarak kesin bir yargıya varılamayacağının altını çizdi.
| Özellik | Sağ El Kullanımı | Solak Bireyler |
| Dil İşlevleri | Ağırlıklı olarak Sol Yarım Küre | Sağ Yarım Küre veya her iki tarafa dengeli dağılım |
| Gelişim Sebebi | Genetik ve nörolojik süreçler | Genetik ve anne karnındaki gelişimsel süreçler |
| Bilişsel Performans | Kişiye göre değişir | Kişiye göre değişir (Heterojen grup) |
Zorla El Değiştirmek Kaygıya Yol Açıyor!
Erken yaşlarda belirginleşmeye başlayan el tercihlerine müdahale edilmemesi gerektiğini vurgulayan Klinik Psikolog Zeynep Betül Alp, ebeveynleri uyardı. Baskın olan sol eli zorla değiştirmeye çalışmanın çocuk üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini belirten Alp, süreçle ilgili şu tavsiyelerde bulundu:
-
Motor Becerileri Zedelemeyin: Çocuğu sağ elini kullanmaya zorlamak ince motor beceri gelişimini aksatabilir ve yazı yazmayı zorlaştırabilir.
-
Performans Kaygısına Dikkat: Zorlama süreçleri çocukta başaramama ve performans kaygısına yol açabilir.
-
Destekleyici Olun: Eğitimde temel amaç el tercihini değiştirmek değil, çocuğun motor becerilerini desteklemek ve ihtiyaç duyduğunda her iki elini de işlevsel şekilde kullanmasını sağlamaktır.