Aile hekimliğinde yeni dijital sistem iş yükünü katladı
Birlik ve Dayanışma Sendikası, Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (SB-AHBS) için gerçekleştirdiği kullanıcı deneyimi araştırmasının kapsamlı sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Eylül 2026 döneminde yürütülen çalışmaya 75 ilden 1.723 aile hekimi ile 1.909 aile sağlığı ebe ve hemşiresi olmak üzere toplam 3 bin 632 sağlık çalışanı katılım sağladı. Sahadan gelen veriler, dijital altyapının getirdiği operasyonel engelleri gözler önüne serdi.
Araştırma neticesinde katılımcıların yüzde 84,8'i SB-AHBS uygulamasına geçilmesinin ardından hasta başına düşen işlem süresinin uzadığını ifade ederken, yüzde 84,7'lik kesim ise çalışma koşulları ile iş yükünün belirgin biçimde ağırlaştığını kaydetti. Sürecin mesleki pratiğe yansımasını değerlendiren personelin yüzde 83,9'u günlük iş akışının, yüzde 83,8'i hasta kayıtlarına erişimin, yüzde 83,7'si genel kullanıcı deneyiminin ve yüzde 81,1'i koruyucu sağlık takibinin olumsuz etkilendiğini bildirdi.
Bu bir yazılım tartışması değil
Araştırma raporuna ilişkin değerlendirmelerde bulunan Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, sonuçların sadece bir yazılımın teknik donanımı üzerinden ele alınamayacağını dile getirdi. Sistemin sağlık çalışanının hastasına ayırdığı zamanı daralttığını ve koruyucu sağlık hizmetlerini zorlaştırdığını belirten Dr. Ahmet Mehlepçi, ölçüm yapılan altı ayrı başlığın tamamında yüzde 80'in üzerinde kötüleşme bildirildiğine dikkat çekti.
Sistemin günlük çalışma temposuna olan etkilerinin incelendiği bölümde, sağlık çalışanlarının yüzde 80,7'si hasta başına işlem süresinin, yüzde 79,6'sı ise günlük iş yükünün arttığını beyan etti. Süreç içinde aynı bilgilerin sisteme mükerrer olarak tekrar girilmesi gerektiğini belirtenlerin oranı yüzde 75,2 seviyesinde gerçekleşirken, teknik kesintiler yüzünden baştan veri girişi yapmak zorunda kaldığını aktaranların oranı ise yüzde 68,8 oldu. Sağlık bilişiminin personele zaman kazandırması gerektiğini hatırlatan sendika yönetimi, ekran başında geçirilen sürenin hastaya odaklanmayı engellediğini vurguladı.
Ebe ve hemşirelerde sorun daha yüksek
Raporlanan veriler, aile sağlığı ebe ve hemşirelerinin hekimlere kıyasla dijital aksaklıklardan çok daha fazla etkilendiğini ortaya koydu. Yazılımın işlem hızını yetersiz bulanların oranı aile hekimlerinde yüzde 53,6 düzeyinde kalırken, ebe ve hemşire grubunda bu oran yüzde 75,4 seviyesine ulaştı. Benzer biçimde yoğun mesai anlarında donma, yavaşlama veya kilitlenme bildiren hekimlerin oranı yüzde 56,8 iken, ebe ve hemşirelerde yüzde 81 olarak kayıtlara geçti.
Hasta başına işlem süresinin uzadığını bildiren aile hekimlerinin oranı yüzde 73,5, ebe ve hemşirelerin oranı ise yüzde 87,3 şeklinde ölçüldü. Günlük iş yükünün arttığını kaydeden aile hekimleri yüzde 73,3 oranında kalırken, aynı tespit aile sağlığı ebe ve hemşirelerinde yüzde 85,3 bandına yükseldi.
Kayıt ve izlem ekranlarında aksaklıklar
Araştırmada sistemin teknik arayüzü ve hasta takip süreçlerine dair riskler de ayrıntılandırıldı. Sağlık personelinin yüzde 64,4'ü geçmişte kayıt altına alınmış hasta bilgilerinde eksiklikler gördüğünü ifade etti. Katılımcıların yüzde 59,9'u klinik notlarda kayıp veya eksiklik, yüzde 55,2'si eski izlem kayıtlarında veri eksikliği saptadığını aktarırken, sisteme girdiği verinin sonradan kaydedilmediğini belirtenlerin oranı yüzde 50,2 oldu. Sendika Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, bu durumun doğrudan kalıcı veri kaybı manasına gelmeyebileceğini ancak altyapının veri bütünlüğü yönünden ivedilikle denetlenmesi gerektiğini bildirdi.
Hassas takip gerektiren alanlarda yaşanan aksaklıklar da rapora yansıdı. Çalışanların yüzde 63,2'si çocuk aşı ve izlem adımlarının farklı pencerelerde yer almasını operasyonel problem olarak aktardı. 15-49 yaş kadın izlemlerinin geçmiş dökümlerine erişimde güçlük çekenlerin oranı yüzde 64,7 olurken, yeni gebelik bildirimlerinin ana ekranda görünürlük seviyesini yetersiz bulanların oranı yüzde 64,3 olarak belirlendi.
Sendikanın çözüm talepleri
Araştırma bulguları ışığında Birlik ve Dayanışma Sendikası, SB-AHBS'nin iyileştirilmesi amacıyla dört maddelik acil talep listesi açıkladı. Talepler; sahadaki kullanıcı geri bildirimlerinin titizlikle değerlendirilmesi, veri güvenliği ile bütünlüğünün teknik teftişten geçirilmesi, sistemin gerçek aile sağlığı merkezi işleyiş koşullarında performans testlerine tabi tutulması ve sahadaki hekim, ebe ile hemşirelerin yazılım geliştirme süreçlerine doğrudan dahil edilmesi olarak sıralandı. Hazırlanan kapsamlı dosyanın Sağlık Bakanlığı ve il sağlık müdürlüklerine resmi olarak teslim edileceği ifade edildi.
