Arkeoloji dünyası, son yüzyılın en büyük ve en heyecan verici keşiflerinden birine şahitlik ediyor. Mısır’ın Batı Çölü’nde yer alan Dahla Vahası'ndaki (Ain Al-Sabil bölgesi) kazı çalışmalarını yürüten arkeoloji heyeti, kum tabakasının altında yüzyıllardır gizli kalan ve neredeyse hiç bozulmamış devasa bir Bizans dönemi yerleşim şehrini gün yüzüne çıkardı. Milattan sonra 4. yüzyıla tarihlenen bu antik kentin, dönemin günlük yaşamı, mimari yapısı ve ticaret ağlarına dair ezber bozan tarihi belgeleri barındırdığı açıklandı.
"Tarih Kitapları Yeniden Yazılacak"
Mısır Turizm ve Tarihi Eserler Bakanlığı tarafından yapılan resmi duyuruya göre, çölün altından çıkarılan şehirde kerpiçten yapılmış çok odalı evler, geniş kamusal alanlar, tahıl ambarları, ekmek fırınları ve devasa savunma surları bulundu. Şehrin en dikkat çeken mimari ögesi ise ana caddelere bakan ve kentin tam merkezinde yükselen, yine 4. yüzyıl ortalarına ait görkemli bir Hristiyan Bazilikası (Kilise) oldu.
Mısır Tarihi Eserler Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Hisham el-Leithy, keşfin büyüklüğünü şu sözlerle aktardı:
"Bu keşif, Mısır’ın Bizans İmparatorluğu'nun bir parçası olduğu döneme ait kentsel gelişim, günlük yaşam ve ekonomik faaliyetlerin detaylarını ilk kez bu kadar net bir şekilde önümüze seriyor. Kuzey-güney ve doğu-batı aksında kesişen muntazam sokaklar, açık meydanlar ve kamusal alanlar, o dönem çölün ortasında ne kadar gelişmiş bir şehircilik mimarisi uygulandığını kanıtlıyor. Bu veriler arkeoloji dünyasında ezberleri bozacak kalitededir."
"Tisous’un Evi" ve Gizemli Altın Paralar
Kazı heyetinin başkanı Mahmoud Massoud ise şehrin içindeki en özel bulgulara değinerek şu heyecan verici bilgileri paylaştı:
"Şehrin merkezindeki bazilika inşa edilmeden önce, ibadet alanı olarak kullanıldığını düşündüğümüz bir 'ev kilisesi' keşfettik. Bu yapının, 4. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış olan kilise diyakozu (din görevlisi) Tisous’a ait olduğunu belirledik. Evlerin içinde yaptığımız incelemelerde; üzerinde Bizans imparatorlarının portreleri, Latince yazıtlar ve Hristiyan sembolleri bulunan çok sayıda bronz madeni para ile Roma İmparatoru II. Constantius dönemine (MS 337-361) ait som altın sikkeler çıkardık. Şehir adeta bir zaman kapsülü gibi korunmuş."
200 Antik Yazıt Ticaretin Sırrını Çözdü
İslami, Kıpti ve Yahudi Eserleri Dairesi Başkanı Diaa Zahran ise antik kentte "Ostraca" olarak bilinen yaklaşık 200 adet yazılı çömlek parçası bulduklarını duyurdu. Zahran, "Bu çömlek kırıkları o dönemin yazı malzemesiydi. Üzerlerindeki yazıtları incelediğimizde o döneme ait ticari işlemler, resmi yazışmalar ve günlük hayatın en ince detayları kelimesi kelimesine belgelenmiş durumda" diyerek keşfin tarihi önemine dikkat çekti.
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Dahla Vahası'ndaki bu keşif, Mısır’ın turizm sektörüne de dev bir doping etkisi yaratmaya hazırlanıyor. Dünya basınının gözünü çevirdiği bu büyüleyici keşfin tüm detaylarını Türkiye Ajansı olarak yakından aktarmaya devam edeceğiz.
Kaynak: The Guardian