ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%ABD DOLARI50,49▲0,22%EURO55,40▼0,03%ALTIN5.731,95▼3,48%BİST 10011.131,32▼3,02%BTC/USD57.922,00▼6,20%
under-logo reklam
PAYLAŞ

Ayasofya'nın yer altındaki 420 metrelik tünel ağı inceleniyor

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’ndeki yer altı restorasyon çalışmalarını inceleyerek yaklaşık 3 bin ton dolgunun çıkarıldığını ve 420 metrelik tünel hattının temizlendiğini açıkladı. Hipojede mevcut yapıdan daha eski olabileceği değerlendirilen katmanlara ulaşılırken uygun bölümlerin ziyaretçilere açılması için teşhir projesi hazırlanması planlanıyor.

21.11.2026 12:51
Güncelleme: 21.11.2026 12:56
117 okunma
Ayasofya’nın yer altındaki tarihî mekânları ve tünelleri restorasyon çalışmalarıyla inceleniyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde devam eden restorasyon çalışmalarının yer altındaki bölümünü inceledi. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’deki temizlik çalışmalarıyla yaklaşık 3 bin ton dolgu çıkarılırken toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlendi. İncelemelerde, mevcut Ayasofya’dan daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen yapı katmanlarına da ulaşıldı.

Yer altındaki çalışmaları Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den dinleyen Ersoy, kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme faaliyetleri hakkında bilgi aldı. Ayasofya’da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyonunun yürütüldüğünü belirten Ersoy, çalışmaların yapının görünen bölümlerinin yanı sıra tarihî yer altı mirasını da kapsadığını kaydetti.

Ersoy’un paylaştığı takvime göre yer altı bölümlerine ilişkin birinci etap etüt çalışmaları 31 Aralık 2024’te, ikinci etap uygulamaları ise 2 Aralık 2025’te başladı. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’de yürütülen temizlikte yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarıldı; kalan bölümlerde çalışmalar sürüyor. Tarihî tünel ağının su dağıtımı ve yağmur suyunun tahliyesinde kullanıldığı, araştırmaların İstanbul’un geçmişteki su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de artırdığı değerlendiriliyor.

Hipojede daha eski yapı katmanları

Vezir Bahçe’deki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında kazılar tamamlandı. Birbirine bağlı mekânlardan oluşan yapının ana bölümü yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve toplam 8 metre genişliğinde. Doğu ve batı yönlerinde iki kanal hattı bulunan yapıda, yaklaşık 25 metre uzunluğundaki doğu kanalı temizlendi; batı kanalındaki çalışmalar devam ediyor.

Hipojede çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına inildi. Bu seviyede ortaya çıkan katmanların mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendiriliyor.

Batı Bahçe’de altı mekân ve dokuz tünel

Batı Bahçe’de altı mekân ile bunlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildi. Mekân-1, Mekân-2 ve Mekân-3’ün atriumun, yani avlunun bodrum katları olduğu değerlendiriliyor. Mekân-3 üzerinden geçilen Mekân-4, atriumun hemen güneyinde yer alıyor; batıya doğru uzanan bu bölümün bir ayırıcı duvarla bölündüğü anlaşılıyor.

Mekân-2’nin kuzey uzantısı olan Mekân-5’in şu ana kadar 4,5 metrelik kısmı ortaya çıkarıldı ve aynı yönde devam ettiği görüldü. Mekân-1’in kuzeyinde, yapıya bitişik konumdaki Mekân-6’nın ise Soğukçeşme Sokağı yönüne uzanan yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde bölümü tespit edildi. Koridor görünümündeki Mekân-2, 3, 5 ve 6’da, genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen alanlarda çalışmalar sürüyor.

Yer altı yapılarının korunması için onarım ve güçlendirme çalışmaları da yapılıyor. 56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de 18 metrelik hat boyunca tonozlar tamamlanarak yapısal hasarlar giderildi; müdahalelerde özgün malzemeyle eş malzeme kullanıldı. Mekân-2 ve Mekân-3’ün daha sonraki dönemlerde eklenen ara taş duvarlarla bölündüğü veya kesintiye uğradığı değerlendiriliyor. Mekân-3’te dolgu toprağın temizlenmesi, çıkarılan malzemenin hassas biçimde elenmesi ve duvarlarla tonozların onarımı devam ediyor.

Tünellerde temizlik ve güçlendirme sürüyor

Batı Bahçe’deki dokuz tünelin yedisinde dolgu toprak temizlendi; Tünel-2 ve Tünel-8’de tespit ve belgeleme çalışmaları yapıldı. Temizlenen hatların toplam uzunluğu 420 metreye ulaştı. Bunların en uzunu olan 180 metrelik Tünel-4’ün Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceği düşünülüyor. Hat, Ayasofya’nın giriş cephesine paralel şekilde Fatih Medresesi önünden ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzanıyor.

Tünel-4 ve Tünel-5’te 10’ar metrelik bölümlerde tonoz hasarları giderildi. Tünel-4’te 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme tamamlanırken aynı yöntem Tünel-5’in 90 metrelik bölümünde uygulanıyor.

Ersoy, tarihî altyapının işlevi ile bugünkü mekanik havalandırma gereksiniminin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yaklaşık 0,5 metrekarelik fiziki kesit alanına sahip mevcut yer altı tünel çıkışının, yapının saatte ihtiyaç duyduğu minimum 120 bin metreküplük havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6’sını karşılayabildiğini aktardı. Menfezin ana giriş kapısına yakın olması nedeniyle içeri verilen havanın ana mekâna dağılmadan dışarı çıkma riski bulunduğunu belirten Ersoy, lazer tarama ve belgeleme sonuçlarına göre tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava beslemesinde kullanılıp kullanılamayacağının yeniden değerlendirileceğini bildirdi.

Ersoy, uygun yer altı bölümlerinin ziyaretçilerle buluşturulması amacıyla bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını açıkladı. Projenin yapının korunması ve ziyaretçi güvenliği gözetilerek geliştirilmesi hedefleniyor.

Özel tiyatrolara 2026-2027 sezonunda rekor destekBU HABERE DE BAKÖzel tiyatrolara 2026-2027 sezonunda rekor destek
İlk Yorum Yazan Sen Ol!

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR